مراقب قلب خود باشيدقلب، عضوي عضلاني و تو خالي است که در قسمت پايين قفسه سينه، در پشت و سمت چپ استخوان جناغ سينه قرار گرفته است. اندازه ي قلب هر فردي به اندازه ي مُشت دست اوست.
اين عضو قوي و پُرکار، خون را به همه بخشهاي بدن اعم از سلولها، عضلات، استخوانها و اعضا پمپ ميکند.
از ديدگاه يک متخصص قلب، قلب چه تعريفي دارد؟
در تمام طول زندگي، قلب با سرعتي حدود يک بار در ثانيه ميتپد و حين فعاليت بدني اين سرعت به ميزان قابلتوجهي افزايش مييابد.
وزن قلب حدود 500 گرم است، با اين حال در هر دقيقه حدود پنج ليتر خون يا بيشتر را پمپ ميکند. قلب روزانه 7500 ليتر خون را به داخل دستگاه گردش خون پمپ ميکند. خوني که به وسيله قلب جريان مييابد، نيازهاي غذايي و اکسيژن سلولها را تامين ميکند.
دستگاه گردش خون که خون در داخل آن جريان مييابد از دو نوع رگ اصلي تشکيل شده است:
۱-سرخرگها : خون اکسيژندار را از قلب خارج کرده و به تمام بافتهاي بدن ميرسانند.
2-سياهرگها : خون حاوي مواد زايد مانند دياکسيد کربن را به قلب بازميگردانند تا پس از آن به ريهها برود. ريهها دياکسيد کربن را خارج کرده و اکسيژن تازه را جايگزين آن ميکنند.
اگر عمل پمپاژ قلب و گردش خون ناشي از آن تنها چند دقيقه از حرکت باز ايستد، زندگي خاتمه مييابد. در حقيقت، اغلب اوقات مرگ اولين علامت بيماري قلب و عروق است.
علت اصلي اينکه تا اين حد روي پيشگيري از بيماريهاي قلبي عروقي تاکيد ميشود نيز همين موضوع است.
چه عواملي ميتوانند سلامت قلبمان را تهديد کنند؟
عوامل خطرزاي بيماري قلبيعروقي هم شامل مواردي است که شما نميتوانيد در طول زندگي آنها را کنترل کنيد، مانند جنس، سن و ارث و هم شامل جنبههايي از زندگي شماست که قادر به کنترل آنها هستيد مانند مصرف سيگار، اضافه وزن، فعاليت بدني، ميزان کلسترول خون، فشار خون بالا و قند خون بالا.
همچنين در نظر داشته باشيد که خطر به معني احتمال و شانس است، و نه به معني حتمي بودن وقوع يک رويداد.
در بين صحبتهايتان به اضافه وزن اشاره کرديد. در اين باره نيز بيشتر توضيح دهيد؟
هنگامي که وزن شما افزايش مييابد، بيشترين چيزي که به دست ميآوريد بافت چربي است. درست مانند ساير قسمتهاي بدن، اين بافت نيز به اکسيژن و مواد مغذي خون نياز دارد. با افزايش نياز به اکسيژن و مواد مغذي، مقدار خون گردشي در بدنتان نيز ناگزير افزايش مي يابد. در نتيجه چاقي خطر ابتلا به فشار خون بالا را بيشتر ميکند. چربي اضافه همچنين با افزايش سطح کلسترول بد و تري گليسريد و کاهش سطح کلسترول خوب همراه است.
با گذشت زمان تغييرات چربي خون در توليد رسوبات چربي در سرخرگها که به آن تصلب شرايين (آترواسکلروز) گفته ميشود، مشارکت ميکند. آترواسکلروز،سرخرگ شما را در معرض خطر بيماري سرخرگ کرونر و سکته مغزي قرار ميدهد.
چاقي چند اثر مضر ديگر نيز دارد:
عامل اصلي ديابت نوع 2 و سنگ صفرا، چاقي است و ميتواند قطع تنفس حين خواب و بيماري آرتروز مفاصل را نيز بدتر کند. چند نوع سرطان نيز با اضافه وزن همراهاند. در زنان اين سرطانها شامل سرطان پستان ، رحم، روده بزرگ و کيسه صفراست. مردان مبتلا به اضافه وزن در معرض خطر بيشتر ابتلا به سرطان روده بزرگ و پروستات هستند.
اگر چاق هستيد کاهش تنها 10 درصد از وزن کنوني شما ميتواند اثر مثبتي روي سلامتي تان داشته باشد. کم کردن آهسته و پيوسته ي وزن به ميزان نيم تا يک کيلوگرم در هفته، بيخطرترين راه کاهش وزن است.
زندگي شهري امروز موجب شده است که کمتر فعاليت بدني کنيم و در نتيجه چاق شويم. درباره ورزش کردن نيز اظهار نظر بفرماييد؟
ورزش نکردن يک عامل خطرزاي جدي براي بيماران قلبي عروقي است. اين عامل همچنين با ساير عوامل خطر از قبيل چاقي، ديابت، فشار خون بالا و سطح پايين کلسترول خوب همکاري ميکند.
نداشتن فعاليت بدني، خطر بيماري سرخرگ کرونر را تقريبا دو برابر ميکند و با خطر کلسترول بالا، فشار خون بالا يا مصرف سيگار قابل مقايسه است.
علاوه بر اين افراد کم تحرک 30 تا 50 درصد بيش از ديگران در معرض ابتلا به فشار خون بالا قرار دارند.
اگر همين امروز تصميم بگيريم و شروع به ورزش کنيم چه اتفاقي ميافتد؟
ورزش منظم و متوسط تا شديد نقش بسيار مهمي در پيشگيري از بيماريهاي قلبيعروقي دارد. حتي ميزان نسبتا کم فعاليت بدن، اگر به صورت منظم و به مدت طولاني انجام شود، سودمند خواهد بود.
فعاليت بدني روزانه ميتواند خطر بيماري قلبيعروقي را کاهش دهد. اين عمل، ميزان کلسترول خوب شما را بالا ميبرد، سطح کلسترول بد و تري گليسريد را کاهش ميدهد و فشار خون را کم ميکند. کارايي عضله قلب را بهبود ميبخشد و در کنترل وزن به شما کمک ميکند. ورزش منظم قادر است خطر حمله قلبي بعدي و مرگ را نيز کاهش دهد.
فعاليت جسمي علاوه بر مزايايي که روي قلب و عروق خوني دارد، براي ساير قسمتهاي بدن نيز سودمند است. فعاليت بدني موجب ساخت استخوانها، عضلات و مفاصل سالم ميشود و خطر سرطان روده را کاهش ميدهد.
همچنين فوايد رواني نيز دارد. احساس افسردگي و اضطراب را کاهش داده و خلق را بهتر کرده و احساس خوب بودن را تقويت ميکند.
اغلب موارد، واژه بيماري قلبي عروقي با بيماري قلبي اشتباه گرفته ميشود. اين دو بيماري چه تفاوتهايي با يکديگر دارند؟
بيماري قلبيعروقي و بيماري قلبي اغلب به جاي هم به کار ميروند، اما "قلبيعروقي" اصطلاح گستردهتري نسبت به "قلبي" است زيرا نه تنها قلب، بلکه همه سرخرگها، مويرگها و سياهرگهايي را که مستقيم يا غير مستقيم با قلب ارتباط دارند، در بر ميگيرد.
به اين ترتيب بيماري قلبيعروقي، نه تنها بيماريهاي قلب، بلکه بيماريهاي عروق خوني مانند سکته مغزي را نيز شامل ميشود.
دکتر ارشميدس صنعتي- فوق تخصص قلب و عروق استاد دانشگاه علوم پزشکي تهران
مصاحبه: دکتر مجيد سلطاني
گرمازدگى، مشکل فصل تابستان
از جمله معضلات فصل تابستان، افزايش بروز مشكلاتى در قالب بيمارى است. گرمازدگى هم در اين دسته جاى دارد.
در واقع گرمازدگى در دو فرم اصلى پديدار مى شود:
1- گرمازدگى خفيف كه در واقع كم طاقتى هاى ناشى از گرماست و با وجود آنكه علائمى شبيه به بيمارى گرمازدگى شديد دارد، ولى پس از اقدامات درمانى ابتدايى، به سرعت از بين مى رود.
۲- گرمازدگى حاد كه در صورت عدم مداواى سريع، پيامدهاى خطرناك و گاهى كشنده را به همراه خواهد داشت.
چه خوب است بدانيم مسائل و مشكلات جسمى ناشى از گرما هيچ ارتباطى با ميزان قوى بودن بدن فرد ندارد. حتى ورزشكاران نيز ممكن است در معرض اين خطر قرار گيرند، زيرا گرمازدگى در هر دو نوع خود حاصل تغييراتى است كه در اثر گرما در بدن ايجاد مى شود. به اين معنا كه هرچه بدن گرماى بيشترى دريافت كند، ميزان تعريق آن بالاتر مى رود. در اين صورت آب بدن به همراه عرق کاهش مى يابد. در برخى از موارد، تعريق زياد حتى به كاهش نمك موجود در بدن نيز منجر شده و گرمازدگى حادى را سبب مى شود.
از جمله علائم گرمازدگى در هر دو نوع مى توان به تشنگى مفرط، كاهش اشتها ، سردرد، سرگيجه و حالاتى شبيه آنفلوآنزا به همراه تهوع و استفراغ اشاره كرد كه البته در نوع حاد آن غش، افزايش ضربان قلب، عدم تمركز و شوك نيز به موارد فوق اضافه مى شوند، ولى آنچه همواره توصيه مى شود پيشگيرى است:
- از حضور طولانى مدت در گرما بپرهيزيد، به خصوص افرادى كه از آستانه تحمل كمترى نسبت به گرما برخوردار بوده و يا پيش از اين، به گرمازدگى مبتلا گشته اند.
- آب بنوشيد. هنگامى كه مجبور هستيد ساعاتى را بيرون از خانه سپرى كنيد، شيشه آبى به همراه برده و مرتب آب بنوشيد.
- ميوه و سبزى مصرف كنيد. اغلب ميوه ها و سبزى ها حاوى كمى نمك و آب فراوان هستند كه براى جلوگيرى از گرمازدگى مناسب است. البته قبل از مصرف، بايد آنها را به خوبي با آب و مواد ضد عفوني کننده بشوييد.
- قهوه و نسكافه مصرف نكنيد، زيرا كافئين موجود در اين نوشيدني ها، كاهش مايعات بدن را سرعت بخشيده و ميزان تعريق را بالا مى برد.
- سيگار نكشيد. سيگار كشيدن سبب انقباض رگ ها شده و بر توانايى بدن شما براى سازش با گرماى محيطي كه در آن قرار داريد، تاثير منفى مى گذارد.
- از آب خنك استفاده كنيد. شستن سر و گردن با آب خنك به كاهش دماى بدن كمك مى كند. البته لازم به ذكر است كه آب خيلى سرد سبب انقباض رگ هاى خونى زير پوست شده و در شرايطى كه خون به سمت سطوح داخلى تر بدن حركت مى كند، همزمان دماى منطقه را بالا مى برد. لذا آب سرد توصيه نمى شود.
- هميشه بادبزنى به همراه خود داشته باشيد. باد زدن به وسيله بادبزن و يا حتى تكه اي مقوا و ... ، سبب بخار شدن عرق روى پوست و در نتيجه خنك شدن سطح آن شده و از افزايش دماى بدن جلوگيرى مى كند.
- از كلاه يا سايبان استفاده كنيد. هر چه از تماس مستقيم پوست با اشعه خورشيد كم كنيد، تاثير گرما كمتر خواهد بود. با توجه به آنكه رگ هاى خونى در منطقه ي سر و گردن به سطح پوست بسيار نزديك هستند، دريافت و يا از دست دادن گرما نيز در آنها با سرعت بيشترى انجام مى گيرد. در نتيجه كلاه و يا هر پوشش ديگرى مانند آن بر روى سر مى تواند مانعى براى دريافت سريع گرما باشد. در برخى از كشورهاى با آفتاب سوزان، استفاده از چتر براى جلوگيرى از تاثير گرماى خورشيد بر بدن بسيار رايج است، ولى در كشور ما متاسفانه كارى عجيب به نظر مى آيد.
- در انتخاب پارچه لباس هاى خود به لحاظ رنگ و جنس دقت كنيد. در پارچه هايى كه تركيبى از مواد پلى استر و كتان هستند، تبادل هوا راحت تر از پارچه هاى 100 درصد كتان صورت مى گيرد، در نتيجه براى تابستان مناسب ترند. انتخاب لباس هايى با رنگ هاى روشن هم همواره براى انعكاس گرما توصيه مى شوند.
حالا اگر با توجه به سهل انگارى در انجام توصيه هاى ارائه شده، مشكل گرمازدگى به وجود آمد، بايد دنبال به كارگيرى اقدامات اوليه و راهكارهايى جهت بهبودى و يا كاهش علائم تا مراجعه بيمار به پزشك باشيم.
از آنجا كه علائم هر دو نوع گرمازدگى به هم شبيه است، تشخيص آنها از يكديگر نياز به گذشت اندكى زمان دارد. به اين معنا كه اگر پيامدهاى ناشى از گرمازدگى پس از خروج فرد از منطقه گرما و مراقبت هاى اوليه و گذشت نيم ساعت اثربخش نبود، فرد بايد به پزشك مراجعه كند. البته در مورد علائمى مانند ضعف و غش، اين مدت زمان 2 تا 5 دقيقه است، زيرا گرمازدگى حاد ممكن است سبب به كما رفتن بيمار شود.
در اين مدت زمان شما مى توانيد به توصيه هاى زير عمل كنيد:
- به جاى اينكه فرد را در آب سرد فرو بريد، بر روى او آب سرد بپاشيد. به اين ترتيب آب سريع تر از روى پوست تبخير شده و فرد زودتر خنك مى شود، يا اينكه حوله اى را در آب سرد فرو برده و بر روى بدن بيمار قرار دهيد.
- فرد را به مكانى كه در آنجا كولر و يا هر خنك كننده ديگرى وجود دارد، منتقل كنيد.
- مادامى كه فرد در هوشيارى به سر مى برد، او را مجبور به خوردن آب كنيد.
چرا سرگیجه دارم؟
سرگیجه حالتی است که احساس میکنید می چرخید، یا محیط اطرافتان دور شما میچرخد.
اگر احساس کنید که خودتان میچرخید، "سرگیجهی داخلی" دارید، ولی اگر احساس کنید که محیط اطراف تان میچرخد، دچار "سرگیجه بیرونی" هستید.
علل سرگیجه:
سرگیجه میتواند در اثر وجود مشکلاتی در مغز یا گوش داخلی اتفاق بیفتد:
۱- سرگیجه ناگهانی بیخطر وابسته به شرایط: رایجترین شکل سرگیجه است و با احساس حرکت ناگهانی سر شروع میشود. این نوع سرگیجه به ندرت خطری دارد و به آسانی بهبود مییابد.
2- سرگیجه میتواند در اثر التهاب گوش داخلی باشد که به صورت ناگهانی شروع میشود و با کاهش شنوایی همراه است. علت اصلی التهاب گوش، عفونت ویروسی یا باکتریایی است.
3- بیماری منیر( Meniere) که دارای سه علامت است: سرگیجه، زنگ زدن گوش و کاهش شنوایی. در افراد مبتلا به این بیماری، شروع ناگهانی سرگیجه شدید و نوسان کاهش شنوایی دیده میشود و گاهی اوقات هیچ علامتی در آنها وجود ندارد.
4- تومور عصبی ناحیه ی شنوایی میتواند یکی از علل سرگیجه باشد. علائم این تومور شامل زنگ زدن گوش و کاهش شنوایی است.
5- سرگیجه میتواند به دلیل کاهش جریان خون در مغز باشد. خونریزی به قسمت پشت مغز (خونریزی مخچه) با سرگیجه، سردرد، ناتوانی در راه رفتن و دیدن همراه است.
6- سرگیجه اغلب یکی از علایم بیماری اماس است. شروع آن ناگهانی است.
7- تومور موجود در سر و آسیب بینی میتواند باعث سرگیجه شود که معمولا خودبخود برطرف میشود.
8- میگرن نیز یکی از علل سرگیجه است. سرگیجه اغلب با سردرد همراه است.
علل و درمان تهوع و استفراغ
تهوع و استفراغ در بسیاری از اختلالات اتفاق می افتد. در اینجا برخی علل شایع و اینکه چطور بر معده شما اثر می گذارند، آورده می شود.
علت ها:
تهوع و استفراغ می توانند به دلایل زیر آغاز شود:
عفونت معده و روده:
التهاب معده و روده مشخصاً به وسیله عفونت های ویروسی و باکتریایی ناشی از آب یا غذای آلوده ایجاد می شود. علاوه بر تهوع و استفراغ ممکن است اسهال آبکی و گرفتگی های عضلات شکمی هم داشته باشید.
سردرد:
یک سردرد شدید مانند میگرن می تواند باعث ایجاد تهوع و استفراغ شود.
اختلالات گوش داخلی :
اختلالات گوش داخلی مانند بیماری حرکت نیز می تواند تهوع ایجاد کند.
درمان پزشکی:
درمان با داروهای ضد سرطان و اشعه درمانی غالباً با استفراغ همراه است.
سموم:
سطح بالای سموم مانند الکل، نیکوتین و داروهایی مانند آنتی بیوتیک ها در خون می توانند باعث بروز تهوع و استفراغ شوند.
هورمون ها:
تغییرات هورمونی اوایل حاملگی می تواند منجر به حالت تهوع و استفراغ شود، همانگونه که موج هورمونی اغلب در دوره های استرس شدید می تواند چنین کاری را انجام دهد. مشکلات غده تیروئید نیز، چه هورمون زیاده از حد تولید شود و چه کم، می تواند باعث تهوع شود.
زخم گوارشی:
زخم های گوارشی، زخم های روبازی هستند که در آستر معده، قسمت های ابتدایی روده کوچک یا مری اتفاق می افتند. نشانه معمول زخم، سوزشی ما بین استخوان های قفسه سینه شماست، ولی زخم ها در عین حال می توانند باعث تهوع و استفراغ نیز شوند. بسیاری از زخم های گوارشی ناشی از باکتری ای به نام " اچ پیلوری" هستند.
سنگ های کیسه صفرا:
سنگ های کیسه صفرا، رسوبات جامدی از کلسترول و نمک های کلسیم هستند که در کیسه صفرا یا نزدیک مجاری صفراوی شکل می گیرند. گاهی سنگ های کیسه صفرا باعث تهوع، استفراغ، سوءهاضمه و درد شکمی می شوند.
پانکراتیت:
پانکراتیت وضعیتی است که در آن آنزیم های گوارشی به جای تجزیه غذا در روده کوچک به لوزالمعده حمله می کنند. این وضعیت باعث درد شکمی خفیف تا شدید می گردد که اغلب با تهوع، استفراغ و تب همراه است.
اقدامات مراقبت از خود
اگر شما احساس تهوع می کنید، این پیشنهادات می تواند به شما کمک کند:
*سخت نگیرید. فعالیت می تواند تهوع را بدتر کند.
*آب زیاد بنوشید. قطعات یخ یا نوشابه های میوه ای یخی را بمکید. جرعه های کوچک آب، چای کمرنگ نوشابه های غیرالکلی، نوشابه های ورزشی بدون کافئین یا هر دو را بنوشید. نوشیدن مایعات شکردار ممکن است معده شما را نسبت به سایر مایعات آرام تر نماید.
*از بوهای غذایی پرهیز کنید: غذا نپزید، از رفتن به رستوران ها وسایر مکان هایی که بوی غذا می دهند، پرهیز کنید.
*غذاهای سهل الهضم بخورید. با غذاهای سهل الهضمی مانند ژلاتین، کلوچه ها و نان برشته شروع کنید. وقتی این غذاها را تحمل کردید، غلات، برنج و میوه ها را امتحان کنید. از غذاهای چرب و چاشنی دار پرهیز نمایید.
چه وقت به پزشک مراجعه کنم:
وجود حالات گاه به گاهی تهوع و استفراغ معمولاً نگران کننده نیست. در موارد زیر با پزشک مشورت نمایید:
- تهوعی که همراه با درد یا سردرد شدید باشد، به خصوص اگر این نوع سردرد را پیش از این نداشته اید.
- اگر مدت 24 سات قادر به نوشیدن هیچ چیز نباشید.
- استفراغ بیش از دو یا سه روز ادامه داشته باشد.
- اگر کم آب شده اید و تشنگی بیش از حد دارید. ادرارتان کم شده یا ادرار ندارید و دچار ضعف، گیجی و سبکی سر شده اید.
- استفراغ شما حاوی میزان قابل توجهی خون است، یا قهوه ای تیره است.
درمان تهوع و استفراغ بستگی به علت ایجاد کننده دارد.
ترجمه: دکتر رها پازکی
سؤالات ، نظرات ، انتقادات و پیشنهادات خود را [اینجا] بیان کنید.+ نوشته شده توسط سمیع زاده (طراح و مدیر سایت) در سه شنبه 15 تیر 1389 و ساعت
16:35 |